МАТЕМАТИК ТАФАККУР ТАРИХИГА БИР НАЗАР
Keywords:
математик тафаккур, тарих, Эвклид, Софья Ковалевская, Ал-Хоразмий, Ислом уйғониш даври, мантиқий фикрлаш, илмий мерос, математик таҳлил, сунъий интеллект, илм-фан ривожи.Abstract
Мақолада математик тафаккурнинг тарихий шаклланиш жараёни, унинг илдизлари ва ривожланиш босқичлари илмий таҳлил қилинади. Қадимги Миср, Месопотамия, Ҳиндистон ва Хитой цивилизацияларидаги амалий ҳисоб-китоб усулларидан бошланган математик билимлар тизими кейинчалик юнон олимлари, хусусан Эвклиднинг назарий методлари орқали мантиқий ва илмий асосга эга бўлган. Шу билан бирга, Ислом уйғониш давридаги Марказий Осиё олимлари — Ал-Хоразмий, Ал-Беруний, Умар Хайём ва Носириддин ат-Тусийнинг илмий мероси математик тафаккурни янги босқичга кўтаргани таъкидланади. XIX асрда Софья Ковалевская фаолияти мисолида аёлларнинг илм-фандаги ўрни ва математик таҳлил соҳасидаги ютуқлари ёритилади. Шунингдек, замонавий даврда математиканинг ахборот технологиялари, сунъий интеллект ва таҳлил соҳалари билан узвий боғлиқ ҳолда ривожланиши таҳлил этилади. Мақолада математик фикрнинг инсон тафаккури ва маънавий камолотдаги ўрни ҳақида илмий-фалсафий хулосалар келтирилган.
