ONOMASTIK KOMPONETLI FRAZEOLOGIZMLARNI TURLI TILLAR KESIMIDA O’RGANISH MASALALARI

Abstract

Ushbu tadqiqotning maqsadi — onomastik komponent (ya’ni shaxs nomlari, joy nomlari, hayvon nomlari, astronomik nomlar va h.k.)ni o‘z ichiga olgan frazeologizm va frazeologik birliklarni turli tillarda (masalan, rus, o‘zbek, ingliz) taqqoslash asosida o‘rganish. Tadqiqot doirasida frazeologik ifadalar ichida onomastik elementlarning paydo bo‘lishi, ularning semantik va pragmatik jihatlari, madaniyatga xosligi hamda tillararo ekvivalenti masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot metodlari sifatida korpus tahlili, taqqosiy-lingvistik tahlil va frazeonostik klassifikatsiya qo‘llaniladi. O‘zbek tilida onomastik komponentli frazeologizmlarni aniqlash va klassifikatsiyalash bo‘yicha amaliy misollar keltiriladi, so‘ngra ularni rus va ingliz tillari bilan taqqoslash orqali madaniyataro universal va lingvokulturologik xususiyatlari aniqlanadi. Ilmiy natijalar: (1) onomastik komponentlar frazeologik birliklarga yuqori expressivlik va madaniy aloqadorlik beradi; (2) tillararo ekvivalenti mavjud bo‘lgan frazeologizmlar bu komponent o‘zgarishiga qarab turlicha semantik yondashuvni talab qiladi; (3) frazeologizmlardagi toponim va anthroponimlarning madaniyat spesifikligi ularning tarjimasi va lug‘atlashtirishida alohida e’tiborni talab qiladi. Ishning nazariy jihatlari frazeologiya, onomastika va lingvokulturologiya sohalariga yangi ma’lumotlar qo‘shsa, amaliy jihatlari tarjima metodikasi, til o‘qitish va frazeologik lug‘atlar tuzishda qo‘llanilishi mumkin.