KREDIT RISKINI BAHOLASHNING AN’ANAVIY VA ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Keywords:
Kredit riskini baholash, Kredit tarixiMoliya ko‘rsatkichlari, Kredit reytingi, Statistik modellash (VAR, CreditMetrics), Katta maʼlumotlar (Big Data), Sun’iy intellect, Mashina o‘rganish, Risklarni boshqarish.Abstract
Maqolada kredit riskini baholashning an’anaviy va zamonaviy yondashuvlari tizimli taʼriflanadi hamda ularning afzalliklari va cheklovlari tahlil qilinadi. An’anaviy yondashuvlar, kredit tarixi tahlili, moliyaviy ko‘rsatkichlar, kredit reytinglari va kredit shartlari, kredit oluvchining to‘lov qobiliyatini baholashda muhim rol o‘ynashi va iqtisodiy o‘zgarishlarga moslashishda cheklovlarga ega ekani ko‘rsatiladi. Zamonaviy yondashuvlar esa katta maʼlumotlar (big data), statistika, VAR, CreditMetrics kabi modellar, sun’iy intellekt va mashina o‘rganish texnologiyalarini integratsiya qilib, bashorat va aniqlikni oshirish imkonini beradi. Maqola integratsion yondashuvni (an’anaviy va zamonaviy usullarni birlashtirish) tavsiya qiladi. Bu kredit portfeli xavfini yanada to‘liq va dinamik tarzda baholashga yordam beradi. Shuningdek, maqolada regulyativ talablar, Basel tavsiyalari va simulyatsion modellarning amaliy ahamiyati taʼkidlangan. Natijada, moliyaviy institutlar uchun risklarni boshqarish samaradorligini oshirish maqsadida usullarning kombinatsiyasini qo‘llash zarurligini xulosa qilinadi.
